کفایت شیر مادر

مهر 12, 1396

ثابت شده است که تنها در 25% موارد، واقعا شیر مادر ناکافی است؛بنابراین تصور ناکافی بودن شیر مادر و شروع تغذیه مصنوعی اشتباه بزرگ و غیرقابل جبرانی خواهد بود.برای تفهیم بهتر موضوع به بررسی خلاصه مکانیسم تولید و ترشح شیر می پردازیم.

تولید شیر تحت تاثیر هورمون پرولاکتین و ترشح آن تحت تاثیر هورمون اکسی توسین است.با مکیدن پستان، هورمون پرولاکتین ترشح شده و تا 30 دقیقه بعد به حداکثر میزان خود در خون می رسد، بنابراین باعث تولید شیر جایگزین برای شیردهی بعدی خواهد شد.اکسی توسین سریع تر ترشح می شود و باعث تخلیه شیر دخیره شده ی قبلی می شود.هر دوی این هورمونها تحت تاثیر عواطف و عوامل محیطی و روابط بین مادر و فرزند هستند.تولید شیر و ترشح هورمون پرولاکتین در شب بیشتر است، بنابراین شیردهی شبانه باعث افزایش حجم شیر مادر خواهد شد.اگر علل غیرواقعی تصور ناکافی بودن شیرمادر را رد کنیم، می توان علل واقعی و موثر را به چهار گروه کلی تقسیم کرد.

1.عدم حمایت از شیر مادر:شروع با تاخیر،عدم ادامه شیردهی(کمتر از 8 بار در شبانه روز در یک ماه اول یا کمتر از 5 بار بعد از آن)به ویژه در نوزادانی که گرسنگی خود را بروز نمی دهند یا به دنبال جدایی از مادر، عدم شیردهی شبانه، تکنیک اشتباه شیردهی، استفاده از بطدی و گول زنک، شروع زودهنگام غذای کمکی و …

2. عوامل روانی: عدم اعتماد به نفس مادر،اختلالات اضطرابی و خستگی مادر، امتناع از گرفتن پستان و …

3.عوامل فیزیولوژیک یا پاتولوژیک: پستان کوچک،سابقه جراحی و صدمات قبلی پستانها، بیماریهای مادر مانند عفونت های موضعی و خونی، سندرم شیهان، سوء تغذیه و … ، مصرف داروها به ویژه ادرارآورها و قرص های پیشگیری از بارداری استروژن دار، سیگار و الکل و در نهایت بارداری.برای دوران شیردهی، قرصهای مخصوص جلوگیری از بارداری وجود دارد.

4.عوامل مرتبط با شیرخوار: نارس و ضعیف بودن، بیماریهایی از قبیل کم کاری تیرویید، عفونتها و … ، ناهنجاری های اندامی مانند شکاف کام، کوچک بودن فک و بزرگی زبان، مشکلات قلبی و ریوی و …

جهت افزایش حجم شیر مادر باید شیردهی مداوم و طولانی و از هر دو پستان باشد، برای مثال شیرخوار زیر شش ماه 12-10 بار در شبانه روز و هر بار حداقل 20 دقیقه شیرداده شود و اگر از یک پستان سیر می شود،کمی از شیر پستان دیگر را دوشیده تا تولید شیر افزایش یابد. از بطری و گول زنک استفاده نکنید.استفاده از بطری و گول زنک طی هفته اول تا یک ماهگی باعث سردرگمی نوزاد خواهد شد، زیرادر این دوران یادگیری روش مکیدن در ذهن نوزاد نقش می بندد.از یک ماهگی تا 3 ماهگی به علت دردهای کولیکی، شیرخوار ساعات مشخصی از عصر و شب از گرفتن پستان مادر امتناع می کند.بنابراین باید مصرف فراورده های لبنی گاو و سایر غذاهای حساسیت زا توسط مادر را قطع کرد تا باعث ایجاد اختلال در تداوم شیردهی نشود.

توجه داشته باشید برخی از رفتارهای شیرخواران شیر مادرخواران  با شیرخوارانی که شیر مصنوعی مصرف می کنند منفاوت است و دلیلی بر ناکافی بودن شیر مادر نیست، برای مثال بیدار شدن های مکرر شبانه و شیرخوردن های پشت سر هم به علت آن است که هضم شیر مادر بسیار آسان است.شیرخوار در حوالی 2-3 هفتگی،6 هفتگی و 12 هفتگی تمایل پیدا می کند زود به زود شیر بخورد و ممکن است از این تغییر رفتار تصور شود که شیر مادر کافی نیست اما بعد از چند روز برطرف خواهد شد.از طرفی با افزایش سن و کسب مهارت، شیر خوار با قدرت بیشتری پستان مادر را می مکد، پس در مدت کوتاه تری پستان مادر تخلیه خواهد شد و ممکن است بعد از آن شیرخوار تنها دوست داشته باشد به مکیدن ادامه دهد و نیاز روانی خود را مرتفع سازد.با افزایش سن شیرخوار، ممکن است نشت شیر مادر کاهش یافته که این موضوع به علت هماهنگ شدن تولید شیر با نیاز شیرخوار است.توجه داشته باشید که چربی شیر در انتها شیر بیشتر است ، پس با افزایش مدت شیردهی می توان شیرخوار را ارام و سیر کرد.پس باید مادر را به افزایش زمان شیردهی تشویق کرد.

کلید موفقیت در شیردهی و داشتن فرزندی سالم، صبر و حوصله مادر و حمایت پدر است.

معاینه نوزاد در بدو تولد توسط متخصص اطفال بسیار حائز اهمیت است و در صورت ترخیص زودتر از 48 ساعت اول بعد از تولد باید نوزاد بین روزهای 5-3 مجددا توسط متخصص معاینه شود و تمام نکات بالینی و محیطی موثر در شیردهی نیز بررسی گردد.اما در صورت بروز برخی علایم باید سریعا نوزاد را تحت نظر متخصص قرارداد.از جمله، نرسیدن وزن نوزاد به وزن زمان تولد حداکثر بعد از دو هفته اول،کاهش وزن بیش از 10 درصدی وزن تولد طی 2 هفته اول،ادرار نکردن در 24 ساعت اول بعد از اولین ادرار یا ادرار کردن کمتر از 6 بار در 24 ساعت،وجود بلورهای اوره به صورت لکه های صورتی در پوشک نوزاد بعد از روز سوم، قیری ماندن رنگ مدفوع تا آخر هفته ی اول،دفع مدفوع کمتر از 4 نوبت در 24 ساعت بین روزهای 4 تا یک ماهگی، علایم کم آبی، وزن گیری کمتر از 30-20 گرم روزانه از هفته دوم تا سه ماهگی یا کاهش وزن، اختلال در نمودارهای رشد.  

Posted in مقالات by yazdani

Leave a Comment